برگ درخت اوکالیپتوس تب بر و ضد عفونی کننده است.
برگ اوکالیپتوس تنها بخشی از این گیاه است که کاربرد دارویی دارد. برگ درخت اوکالیپتوس به درمان برونشیت های ساده کمک می کند. از این گیاه به عنوان معرق در بیماری پوستی و جلوگیری کننده از خونریزی استفاده می شود. اوکالیپتوس تقویت کننده اعصاب، ضد تشنج، برطرف کننده سرگیجه و اسهال های مقاوم است.
جویدن برگ اوکالیپتوس به رفع درد لثه کمک می کند و جوشانده برگ این گیاه به عنوان لوسیون نقش موثری در بهبود زخم ها دارد لازم به گفتن است مصرف بی رویه اسانس اوکالیپتوس موجب ورم معده، روده، سردرد، تشنج، کاهش فشار خون و ورم کلیه می شود.
جلوگيري از فعاليت پشه به كمك اوكاليپتوس
در فصل ازدياد پشه، مركز كنترل و پيشگيري از بيماريها (CDC) استفاده از دو اسپري دافع پشه جديد را كه ممكن است مانند DEET موثر باشند توصيه ميكند
به گزارش يونايتدپرس طبق اعلام (CDC) روغن ليموي اكاليپتوس اثري مانند غلظتهاي مشابه DEET دارد.
اخيرا اسپري ليموي اوكاليپتوس مورد آزمايش قرار گرفته و مشخص شده است كه اين محصول يك گونه مهاجمتر پشه به مدت 4 تا 7 ساعت را از نيش زدن باز ميدارد. در مورد يك گونه با تهاجم كمتر اين مدت زمان 12 ساعت بود.
CDC ميگويد استفاده از اسپري دافع پشه به ويژه در طلوع و غروب خورشيد حائز اهميت است يعني زماني كه پشهها بيشترين فعاليت را دارند.
اوكاليپتوس [Eucalyptus] :
اسهالهاي مزمن، درمان بيماري قند، زكام و شستشوي زخمهاي چركين. نام درختيست كه به آن كافور هم مي گويند. اين درخت از تيره موز مي باشد.اوكاليپتوس درختي است بسيار زيبا كه در نواحي مديترانه يافت مي شود. همه اجزاي آن شامل جوهري است مايع و زرد رنگ بابونه شبيه به كافور كه در 170 درجه به جوش مي آيد و به علاوه مقدار متناسبي تانن در آن موجود است. اوكاليپتوس حاوي مواد رزيني، يك ماده تلخ و اسانس مي باشد كه به آن اسانس اوكالپيتوس مي گويند و داراي موادي همچون آلوئيك و الريك، بوتيريك پينوكارئول، اودسمول ، الكل اتيليك و غيره مي باشد. برخي خواص درماني اين گياه پر ارزش عبارتند از: مصرف دم كرده آن اسهالهاي مزمن را درمان مي كند. در درمان بيماري قند موثر بوده و قند خون را كاهش مي دهد. بخور برگ اوكاليپتوس زكام، آبريزش بيني و تنگي نفس را درمان مي نمايد. جويدن برگ اين گياه لثه را محكم نگه مي گرداند و بوي بد دهان را زايل مي كند. محلول جوشانده غليظ برگش جهت شستشوي زخمهاي چركين تجويز مي شود. برگهاي او كاليپتوس يك ضد عفوني كننده قوي هستند و از رشد په آنوفل ناقل مالاريا جلوگيري مي كنند.
ارزيابي اثر ضد قارچي عصاره برگ اوكاليپتوس
تحقيقات پژوهشگران نشان ميدهد عصاره برگ اوكالپتوس داري اثر ضد قارچ است.
به گزارش باشگاه خبرنگارن جوان دكتر مهربان فلاحتي استاديار دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ايران در پژوهشي به ارزيابي اثر ضد قارچي عصاره برگ اوكاليپتوس و مقايسه آن با داروي گريز و فولوين بر روي 6 نمونه قارچ پرداخت.
در اين مطالعه نمونهاي قارچي در حضور غلظتهاي مختلف تركيبات اوكاليپتوس و داروي گريز و فولوين كشت داده شد و مقادير حداقل غلظت مهار كنندگي از رشد و حداقل غلظت كشندگي هر يك از آنها به طور جداگانه تعيين شد.
نتايج اين مطالعه حاكي است عصاره برگ اوكاليپتوس همانند داروي گريز و فولوين موجب مهار رشد تمامي گونههاي مورد بررسي ميشود و مقادير حداقل غلظت براي ممانعت از رشد قارچ در عصاره برگ اوكاليپتوس در محدود يك هزارم تا هشت هزام ميلي گرم در ليتر در داروي گريز و فولوين در محدوده دو دهم تا يك و شش دهم ميلي گرم در ليتر محاسبه شد.
همچنين در اين پژوهش حداقل غلظت كشندگي عصاره برگ اوكاليپتوس در محدود هشت دهم تا شش چهاردهم ميلي گرم در ليتر تعيين شد كه نشان دهنده خاصيت كشندگي عصاره اوكاليپتوس بر روي تمام گونههاي قارچي مورد مطالعه است
بابا آدم Arctium lappa
گياهي است علفي ، بزرگ ساقه هاي منشعب به طول 80 تا 5/1 سانتيمتر كه به حالت وحشي رويش دارد . ريشه هاي دراز و قطور با ظاهر دوكي و رنگ قهوه اي ، از مشخصات بارز اين گياه برگ هاي بسيار پهن و نسبتاً افتاده به روي ساقه است كه در قسمت فوقاني سبز تيره و سطح تحتاني پوشيده از تارهاي فراوان و به رنگ سبز روشن ، گل ها كوچك و ارغواني رنگ ، ميوه فندقه به شكل يك توپ خاردار است .
مواد مؤثره :
ريشه : اينولين (نوعي هيدرات كربن) (70-50 درصد) كربنات و نيترات پتاسيم ، گليكوزيد (لاپوزيد)
دانه : گليكوزيد آركتيوپيكرين (Arctio Picrin) ، 18 درصد روغن (اسيد لينولئيك ، اسيد اولئيك)
خواص درماني : ريشه : تقويت كننده و آنتي بيوتيك ، تصفيه كننده خون ، زياد كننده ترشحات صفرا ، معرق ، درمان نقرس و روماتيسم ، مدر (دفع كننده اسيد اوريك) ، كمك به دفع سنگ كليه ، پائين آورنده قند خون ، التيام سوختگي ها و التهابات مخاط دهان و گلو ، رفع جوش صورت ، تقويت پوست سر و جلوگيري از ريزش مو ، تسكين درد و ورم حاد مفاصل و رفع ناراحتي هاي بواسير
ضماد برگ : موجب اكسيده شدن و زائل شدن سم مار مي شود ، رفع كننده خارش و تحريكات جلدي
دانه : داراي روغن كه زود خشك مي شود و در اثر ماندن كهنه نمي شود.
روش استفاده : برگ و ريشه (دم كرده)
1 – بابا آدم +گزنه + افسنطين + آرنيكا + مريم گلي : تحريك رشد مو ، تقويت موي سر و ضد ريزش مو
2 – بابا آدم + بارهنگ + بنفشه (روغن – موضعي) : رفع درماتيت گهواره و بثورات جلدي ناشي از ادرار
عوارض جانبي و منع مصرف : گزارش نشده است.
لاوانــد
گیاهی است از خانوادۀ Labiatea که برگها و قسمت سبز گیاه دارای اسانس روغنی فرار است.
نامهای گیاه:
لاتین: Lavandula stoechas L.
Syn: L. incana salisb, L. pseudostoechas reich b.
عربی: اسطوخدوس، ضرم، شاه اسپرم رومی
انگلیسی: French Lavender, Topped Lavender
آلمانی: Frender - Lavendel
فرانسه: S. d'arabie, Stecbas arabique, Lavande stechade, Stechas
ریخت شناسی: اسطوخدوس گیاهی است چند ساله به شکل بوته کوچک به بلندی نیممتر خیلی پر شاخه، ساقههای آن 4 گوشه، برگهای آن دراز، متقابل، پوشیده از کرک سفید پنبهای. برگهای آن که در بهار ظاهر میشود به رنگ بنفش تیره به صورت سنبله اسطوخدوس دارای برگها و کرکهای معطر است. میوۀ این گیاه 4 فندقهای است و هریک از آنها نیز پس از رسیدن، شکل بیضوی و رنگ قهوهای شفاف پیدا میکند. در سطح میوه 3 زائده مشخص دیده میشود. از کلیۀ قسمتهای این گیاه مخصوصاً شاخههای برگدار آن بوی قوی ولی مطبوع استشمام میگردد. ظاهر زیبائی که گیاه پس از گل دادن پیدا مینماید باعث میشود در بعضی نواحی اقدام به پرورش آن بعنوان یک گیاه زینتی گردد.
اندام داروئی: قسمت مورد استفاده این گیاه سرشاخههای برگدار و گلدار آن است که علاوه بر مصارف درمانی، اسانسگیری به عمل میآید.
فصل جمعآوری: گلهای آن به تناسب مشخصات محل رویش، در فروردین تا خرداد پدید میآیند. رنگ ارغوانی تیره دارند. تکثیر لاواندها از طریق کاشت قطعهای از سوش گیاه وحشی در زمین زراعتی یا با کاشت دانه آن انجام میگیرد. دانه را در آذرماه در خزانه میکارند و در بهار گیاه چند برگه را به مزرعه منتقل میکنند. در ایران در بعضی نقاط کاشته میشود. از طریق شاخههای جوان، نیمه چوبی گیاه و یا با خوابانیدن نیز تکثیر میشود. زمان جمعآوری از اواسط تیرماه تا اواسط مردادماه بر حسب محل کشت میباشد.
دامنۀ انتشار: در جنگلهای غیر انبوه، تپههای خشک و دامنههای کم ارتفاع و سواحل دریاها میروید و به خلاف گونه دیگر این جنس، زمینهای سیلیسی را نیز بهتر میپسندد. پراکندگی آن به صورتی است که در نواحی مختلف اروپا مانند منطقه مدیترانه، جنوب غربی آسیا، شمال آفریقا و جزایر قناری میروید. در کوهستانهای مرتفع نیز معولاً از دامنههای 1000 متری بالاتر نمیروید. لاواندها بومی ایران نیستند ولی عدهای از گیاهشناسان معتقدند که در ایران در بعضی مناطق کاشته میشوند. در مخزنالادویه آمده است که اسطوخدوس در مازندران میروید و اهالی تنکابن آن را «تروم» نامند.
اجزاء متشکله: بوی کافور شبیه بوی رومارن دارد. اسانس اسطوخدوس، مرکب از نوعی ستن (با بوی کامفر و نعناع) ـ سینئول، الکل و لینالول است.
موارد استعمال: از اسانس اسطوخدوس که بیشتر در اسپانیا، اقدام به تهیه آن میشود در عطر سازی استفاده بعمل میآید. اسطوخدوس اثر مقوی و رفع آسم و نزله دارد. اسانس آن خاصیت بندآورندۀ خون و ضدعفونی کننده است. از آن به حالت رقیق شده، در پانسمان زخمها و جراحات استفاده بعمل میآید. در میان تمامی روغنهای فرار، بدون شک خواص روغن فرار از اسطوخدوس دارای بیشترین تنوع بوده و طیف گستردهای از ویژگیها از جمله مسکن، ضد افسردگی، ضد عفونی کننده، باکتریکش، ضد احتقان، کاهندۀ فشار خون، دافع حشرات، آرامبخش و ضد کرم را دارا است. به طور خلاصه میتوان این خواص را به صورت آرامبخش، تسکین دهنده و بالاتر از همه متعادل کننده در نظر گرفت.
موارد استعمال در پزشکی گذشته: محلل و بازکننده گرفتگیهاست. مقوی بدن و قوای دماغی و تفکر و همچنین مقوی احشا و آلات داخل شکم و مفرح است و برای بیماریهای سینه، سرفه، ورمهای نزلهای و زکام نافع است. خاصیت مسهلی دارد. اخلاط سودای و بلغمی و فاسد شده را دفع میکند و برای بیماریهای کبدی و طحال و مجاری ادرار نافع و مفید است.
اثرات فارماکولوژیکی دارو: برای دور کردن ککها از حیوانات و درمان آلودگی ـ شپش سر و جرب میتوان از روغن اسطوخدوس استفاده کرد. اسطوخدوس موجب کشته شدن قارچها میشود و در درمان عفونتهائی از قبیل پای ورزشکاران (Athlete's foot) و کچلی (ring worm) ارزشمند میباشد. زمان شروع خواب را کوتاه و طول دورۀ خواب را طولانی میکند.
مــراجع:
1. زرگری. ع. گیاهان داروئی. انتشارات دانشگاه تهران. جلد 4. 1368: 26ـ28.
2. میرحیدر. ح. معارف گیاهی. دفتر نشر فرهنگ اسلامی، جلد 5. 1373: 215.
3. مظفریان. ولیالله: فرهنگ نامهای گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، 1375: 314.
4. Andrew chevallier. The envyclopedia of medicinal plants. 1996: 107.
5. صمصام شریعت، هادی، پرورش و تکثیر گیاهان داروئی. مانی، 1374:
گياه دارويي اسطوخدوس
عنوان : گياه دارويي اسطوخدوس
شماره رکورد : 70
براي رفع خستگي و آرامش چند قطره روغن آن را در آب گرم ريخته و برايم دت يك ربع ساعت در آن دراز بكشيد گرفتگي ها را باز ميكند .مقوي معده است.معرق است و تب را پايين ميآورد.كبد را به كار مياندازد و بيماريهاي كبدي را برطرف ميكند.ضد تشنج.براي تقويت عمومي بدن مفيداست.كرمهاي معده و روده را از بين ميبرد. بيماريهاي سينه و سرفه را برطرف ميكند.در معالجه زكام موثراستبه عنوان مسهل و تميز كنندهاي موثر قابل استفاده است.براي رفع بيماريهاي مجاري و ادرار مفيد است.براي برطرف كردن رعشه و سرگيجه حدود 5 گرم از پودر آن را با عسل مخلوط كرده و هر شب بخوريد.براي رفع فراموشي و تقويت حافظه از دم كرده آن استفاده نماييد.براي رفع بيخوابي يك قطره از روغن آنرا روي يك تكه پنبه چكانده و داخل بالش قرار دهيد.براي برطرف كردن غم و اندوه هر روز دم كرده آن را بنوشيد.براي پيشگيري از آب آوردن بدن دم كرده آن را بنوشيد.زردي را رفع ميكند.سردرد يكطرفه را درمان ميكند.براي درمان ضعف اعصاب مفيد است.براي برطرف كردن سوء هاضمه يك قطره اسانس آن را در يك ليوان آب ريخته و يا يك فنجان ازدم كرده آن بنوشيد.درمان كننده روماتيسم،آرتروز و نقرس است. براي اين منظور كمپرس آنرا بر روي عضو مورد نظر بگذاريد و يا اينكه 2 قطره روغن آنرا با يك قاشق روغن بادام و يا روغن زيتون مخلوط كرده و عضو دردناك را با آن ماساژ دهيد.زخمهاي كهنه را با ماليدن اسانس آ ن كه در الكل حل كردهايد برطرف كنيد.براي درمان بيماريهاي ريوي 2 تا 3 قطره روغن آنرا با يك قاشق غذا خوري روغن بادام و يا روغن زيتو ن مخلوط كرده و سينه و پشت بيمار را ماساژ دهيد.ماليدن پماد اسطوخودوس زخمها را ضد عفوني ميكند و التيام ميدهد.
طرز استفاده از اسطوخدوس
عنوان : طرز استفاده از اسطوخدوس
شماره رکورد : 71
دم كرده اسطوخودوس: حدود 5 گرم سرشاخه گلدار و يا گل اين گياه را در يك ليتر آب جوش ريخته و به مدت 10 دقيقه دم كنيد. مقدار مصرف اين دم كرده3تا4 فنجان در روز است.كمپرس اسطوخودوس : 30 گرم گل و يا سرشاخه گلدار اين گياه را با يك ليتر آب جوش مخلوط كرده و به مدت 10 دقيقه دم كنيد.اسانس و روغن اسطوخودوس: را ميتوانيد از فروشگاههاي معتبر و داروخانه ها تهيه كنيد.براي ماساژ،آنرا به روغن زيتون يا روغن بادام مخلوط كنيد و ماساژ دهيد و يا يك قطره از آن را با يك حبه قند يا يك قاشق عسل مخلوط كرده و ميل نماييد.
اکالیپتوس
برگهای تازۀ گیاه Eucalyptus globulus labill از خانوادۀ مورد (Myrtaceae) است که حداقل واجد 1% (حجم/وزن) اسانس و محتوی دست کم 70 درصد سینئول (Cineole=Eucalyptol-Cajeputol) میباشد (1).
نامهای گیاه (1و2و3):
لاتین: Eucalyptus globulus labill
فارسی: اکالیپتوس
عربی: شجرهالکافور، کلمطوز، کلیبطوز
انگلیسی: Eucalypt, Tasmanian Bluegum, Blue gum tree
آلمانی: Fieberherilbaum, Eucalyptus
فرانسه: Eucalyptus, Gommier bleude tasmanie, Arbre a la Fierre
ریخت شناسی: گیاه Eucalyptus globules درختی است بلند و همیشه سبز که ارتفاع آن به 45 تا 65 متر میرسد (3). پوست درخت نقرهای است که هرساله به صورت ورقه، جدا شده و قطعهقطعه میگردد، ولی بعد رنگ آن زرد میشود و در قسمت یقۀ دائمی است برگهای اولیه و کامل دارد. دو شکل بودن برگها در اغلب اکالیپتوسها عمومیت دارد. گلها دارای 4 یا 5 کاسبرگ تحلیل رفته و گاهی فاقد آن هستند. گلبرگها 4 یا 5 عدد بهم پیوسته، غنچهها هنگام شکفتن گل، با برخاستن پرچمهای خمیده از جا کنده شده و میافتند (5).
اندام داروئی: برگهای گیاه بخش داروئی آن را تشکیل میدهد.
زمان جمعآوری: زمان گلدهی این گونه، خرداد تا آبانماه است (3). برگها از قسمتهای مسنتر گیاه جمعآوری میشود.
دامنۀ انتشار: گیاه بومی شرق استرالیا و تاسمانی است. انتشار عمومی آن در مناطق تحت حاره، اروپا، آفریقای شمالی و آمریکای جنوبی است (2). در ایران در شرق بحر خزر (میانکاله)، غرب بحر خزر (هشتپر)، پیلمبرا، سراوان، خوزستان: فارس (گربایگان) کشت شده است (4).
مواد متشکله: برگهای گیاه واجد حداقل 1 درصد اسانس دارای دست کم 70% سینئول (Cineol) میباشد. همچنین دارای ترپینئول (Terpineol)، الکلهای سزکوئیترپن، الدئیدهای آلیفاتیک، ایزوامیل الکل، اتانل و مواد ترپنی است. تانن در برگهای اینگونه به فراوانی مقدار آن در سایر گونههای اکالیپتوس نمیباشد (6).
این گیاه دارای کینو شامل 7/28 درصد کینوتانن (Kino-tanin) و 9/47 درصد کاتشین (Catechin) میباشد(6).
مهمترین مواد اسانس این گیاه شامل سینئول، آلفاپینن، آلدئیدهای فرار و سزکوئیترپنهاست، اما مادۀ اصلی آن سینئول میباشد. به طوری که در طیف GS-mass آن یک پیک مشخص مربوط به سینئول مشاهده میشود (7).
موارد استعمال: اکالیپتوس اثر خلطآور، ضد عفونیکننده و ضد اسپاسم داشته در تسکین علائم سرماخوردگی مؤثر است. این گیاه برای درمان التهاب غشای مخاطی و بخور آن بعنوان ضد عفونیکنندۀ مجاری تنفسی کاربرد دارد (8). بخور دادن با اکالیپتوس یک درمان مؤثر طبیعی برای سرماخوردگی است، زیرا نهتنها احتقان بینی را برطرف میکند، بلکه تکثیر ویروسهای سرماخوردگی را هم مهار میکند.
از مادۀ مؤثر آن در پمادهای ضد تحریک و خمیردندانها استفاده میشود. بعنوان حشرهکش و دورکنندۀ خشرات نیز به کار میرود. همچنین بصورت پماد و مخلوط با روغنهای پایه در تخفیف التهاب و تسکین دردهای عضلانی از طریق موضعی مصرف میشود (1و6). در مقادیر کم بعنوان طعمدهنده در محصولات غذائی کاربرد دارد. در صورت آلوده شدن لباس یا پوست با قیر، استفاده از روغن اکالیپتوس یک راه مؤثر و بیضرر برای زدودن قیر است. وجود دو خاصیت توأم قابض و ضد میکروبی که اکالیپتوس دارد باعث گردیده در بیماریهای مختلف مجاری ادرار، بیماریهای منشأ نزله و وجود میکروب در مجرای بول، کلیباسیلوز و در دستگاه تناسلی زن به منظور رفع ترشحات مهبلی و غیره از آن استفاده بعمل آید. از اسانس اکالیپتوس جهت از بین بردن طفیلیها مانند شپش بدن و البسه میتوان استفاده بعمل آورد.
عوارض جانبی: مصرف خوراکی روغن اکالیپتوس غلیظ بعلت اسانسهای موجود در آن باعث مرگ میشود و در درمان بیماران مبتلا به قند خون، ایجاد اختلال میکند (8).
موارد احتیاط: تماس با مواد حاصل از گیاه و حتی تماس با قسمتهای مختلف گیاه نظیر شاخ و برگ آن در افراد حساس کهیر ایجاد میکند (6). محلولهای روغنی آن نباید در فرآوردههای بینی به کار روند، زیرا حرکات مژکها را مهار کرده و پنومونی چرب ایجاد میکند (1). اسانس مورد استفاده در فرآوردههای داروئی باید عاری از آلدئیدهای فرار و فلاندرن باشد (9).
موارد استعمال در پزشکی گذشته: در طب گذشتۀ ایران، هیچگونه اشارهای به موارد مصرف اکالیپتوس نشده است.
آثار فارماکولوژیکی: آثار درمانی اکالیپتوس و فرآوردههائی که از آن تهیه میشود خصوصاً در رفع لارنژیت و التهاب حلق به علت وجود سینئول است. این ماده یک خلطآور است که اثر میکروبکشی دارد(11و10). هیدروسیانیک اسید که حتی در مقادیر اندک نیز سمیت بالائی دارد، یکی از اجزای این گیاه است که ممکن است بتواند مسمومیت ناشی از مصرف زیاد این گیاه را توجیه کند (10). سینئول با افزایش تخریب چربی بافت، خصوصاً ساختمان لایۀ شاخی، موجب افزایش نفوذ آن به بافتها میشود (12).
به واسطۀ حضور اکالیپتول اثر ضد باکتری، ضد التهابی، خلطآوری و به واسطۀ کوئرستین و هایپروزید اثر ضد ویروس به خصوص تیپ A آنفلونزا دارد (8). http://www.barijessence.com/?page=Article&modelid=116
اراقيطون
(برگ باباآدم)
Burdock
كارشناسان طب گياهي انگليس در طول قرون وسطي ريشه اراقيطون (باباآدم) را در درمان كوركها، اسكوربوت و روماتيسم به "سارساپاريلا" ترجيح مي دادند. درمانگران بومي آمريكا علاقمند به باباآدم بعنوان يك گياه دارويي بودند. كارشناسان طب گياهي آمريكا از ريشه ها و تخم اين گياه به عنوان ماده تصفيه كننده خون و مسكن درد به مدت بيش از دو قرن استفاده
كرده اند.
ريشه و برگهاي اين گياه در درمان با گياهان دارويي مورد استفاده قرار مي گيرد، اما اغلب مصرف ريشة آنرا ترجيح مي دهند. گياه باباآدم عمدتاً در درمان آرتريت، نقرس و ساير حالات التهابي مورد توجه است. تصور ميشود كه اين گياه با تحريك كبد در درمان نقرس و روماتيسم مفيد واقع ميشود. اين گياه به عنوان ادرارآور (ديورتيك) مورد استفاده قرار مي گيرد. تنفس را راحت مي كند و اين حالات سبب ميشود كه اين گياه در درمان نقرس مؤثر واقع شود. كارشناسان طب گياهي در سرتاسر جهان براي درمان طيف و سيعي از بيماريها از جمله ذات الريه، آبسه، آكنه، تب، شوره سر و عفونتهاي گلو و همچنين التهاب از باباآدم استفاده كرده اند. با اين وجود، اسناد و مدارك دال بر مؤثر بودن باباآدم در درمان نقرس، آرتريت و بيماريهاي پوستي عمدتاً كافي نيست.
معرفي گياه
گياه باباآدم ابتدا در اروپا و شمال آسيا روييد. عضوي از اين گياه كه تيره "تاتاري" است بعنوان يك گياه دو ساله امروزه در سرتاسر ايالات متحده مي رويد. اين گياه داراي شاخه هاي پهن است و ارتفاع آن به سه يا چهار پا مي رسد. گلهاي ارغواني آن بين ماههاي ژوئن و اكتبر غنچه باز مي كنند. شكل ديگري از گياه باباآدم، داراي برگهاي پيچ خورده و قلبي شكل است كه قسمتهاي بالاي آنها سبز اما قسمت پائين مايل به سفيد است. ريشه هاي عميق اين گياه داراي رنگ سبز متمايل به قهوه اي با قسمتهاي بيروني تقريباً سياه است. ريشه هاي آن مهمترين بخش گياه است كه براي اهداف درماني مورد استفاده قرار مي گيرد.
اين گياه بصورت وحشي بخوبي رشد مي كند اما در معرض نور و خاك، خشك و پژمرده ميشود. كارشناسان طب گياهي برگهاي اين گياه را در طول اولين سال رشد آن جمع آوري مي كنند و ريشه هاي آنرا در پائيز اولين سال پس از كاشت گياه (يا در طول بهار آتي قبل از اينكه گلها غنچه باز كنند) برداشت مي كنند.
تركيبات گياه
گياه باباآدم حاوي عناصر و تركيبات فعالي بنام "لاكتون سيسكوئيترپين" است. اين گياه داراي درصد بالايي هيدرات كربن بنام اينولين يا (فراكتوسان) است. همچنين حاوي روغن مايع، استرول هاي گياهي، تانين و روغن چربي دار است. كارشناسان طب گياهي از قديم الايام از ريشه و برگهاي اين گياه در درمان آرتريت، روماتيسم، نقرس، بيماريهاي پوستي، اسكوربوت، بيماريهاي آميزشي، پسوريازيس و ساير اختلالات پوستي استفاده مي كردند. اما آنها مطمئن نيستند كه كدام تركيب و عنصر فعال موجود در ريشه اين گياه عامل خواص درماني است.
اشكال موجود
فرآورده هاي اين گياه از ريشه ها يا برگهاي تازه و خشك آن تهيه ميشوند. معمولاً ميتوانيد آنرا بصورت پودر ريشه خشك شده، عصاره (مايعي كه از طريق جوشاندن گياه در آب تهيه ميشود)، تنتور (محلولي از گياه در الكل يا آب و الكل) يا عصاره مايع تهيه كنيد.
نحوه مصرف
ريشه باباآدم در ميان كارشناسان سنتي طب گياهي براي درمان روماتيسم، نقرس، تاولهاي پوستي و عفونت مثانه مورد توجه است. اين گياه اشتها را تحريك مي كند، لذا كارشناسان امروزي براي درمان بي اشتهايي عصبي آنرا توصيه
مي كنند. اين گياه همچنين بعنوان داروي ادرارآور براي درمان علائم مجاري معده اي - روده اي يا براي مصرف موضعي درمان پوست فلسي و پسوريازيس مورد استفاده قرار مي گيرد. تحقيقات علمي بعمل آمده در طول تقريباً پنجاه سال بيش نشان داد كه ريشه باباآدم داراي پاره اي خواص آنتي بيوتيكي است. اسناد و مداركي نيز دال بر مؤثر بودن اين گياه در درمان كوركها وجود دارد. برخي افراد حتي ادعا مي كنند كه ريشه اين گياه در درمان ديابتيها نيز مؤثر است. اما تحقيقات بعمل آمده در خصوص ديابتيها چندان سريح و روشن نيست.
در يك تحقيق به عمل آمده معلوم گشت كه اين گياه سبب كاهش ميزان قند خون و براساس تحقيق ديگري حتي سبب تشديد علايم و ناراحتيهاي ديابت در حيوانات گرديد.
تحقيقات اخير نشان داده كه اين گياه از آسيب مواد شيميايي خطرناك منعقد شده به سلولها پيشگيري كرده است. اين دستاورد مويد اين احتمال است كه گياه مزبور مي تواند در كاهش ميزان خطر رشد سرطان ناشي از مواد شيميايي سمي جلوگيري كند. گياه باباآدم را مي توانيد به صورتهاي زير به عنوان تقويت كننده روزانه مصرف كنيد:
• ريشه خشك: 2 تا 6 گرم عصاره اين گياه روزانه سه بار.
• تنتور (1/5): 8 تا 12 ميليليتر روزانه سه بار.
• عصاره مايع (1/1): 2 تا 6 ميليليتر روزانه سه بار.
• چاي گياه: 2 تا 6 گرم در 500 ميليليتر آب.
نكات احتياطي
خطر شناخته شده اي كه مرتبط به استفاده از باباآدم باشد، وجود ندارد، اما هنگام تماس با آن مراقب باشيد چون شانس كمتري وجود دارد كه آدم بتواند از تحريك پوستي ناشي از استعمال آن گريزي داشته باشد. اگر باردار يا شيرده هستيد، به اين گياه دست نزنيد. چون ممكن است سبب تحريك رحم گردد كه نهايتاً به سقط جنين منتهي خواهد شد.
در هر صورت، در اين مرحله بهتر است از مصرف زياده از حد آن (به ويژه ريشه آن) اجتناب ورزيد چون كارشناسان هنوز اثرات سمي بودن اين گياه را به طور عميق تحقيق نكرده اند.
تداخل هاي احتمالي
اگر تحت درمان بيماري ديابت هستيد، از مصرف زياده از حد اين گياه اجتناب ورزيد زيرا مي تواند اثر ساير داروها را خنثي كند. اگر مبتلا به ديابت هستيد، با پزشك خود قبل از مصرف اين گياه يا هر تقويت كننده ديگري مشورت كنيد.
http://www.iranems.com/PHARMA/herbs/burdock.htm
كليات گياه شناسي
بابا آدم كه فيل گوش و آراقيطون نيز ناميده مي شود گياهي است علفي و دوساله ذكه ارتفاع ساقه آن تا 1/5 متر مي رسد . اين گياه بحالت وحشي در دشت ها و نواحي معتدل و مرطوب و سايه در اروپا و آسيا مي رويد . ساقه آن كه شبيه پوست مار است پوشيده از كركهاي خشن و زبر مي باشد . برگهاي آن بسيار بزرگ و پهن بحالت افتاده بر روي ساقه قرار درد .
رنگ برگها در قسمت چسبيده به ساقه سبز كم رنگ و هر چه بطرف انتهاي برگ نزديك تر مي شويم تيره تر مي شود .
ريشه گياه دراز ف دوكي شكل و مانند هويج بضخامت انگشت دست بوده وداراي مقدر زيادي كربنات پتاسيم و نيترات پتاسيم است . پوست ريشه بابا آدم قهوه لي ، مغز آن سفيد و طعم آن كمي شيرين است ولي بوي تهوع آوري درد .
ميوه آن پس از رسيدن بصورت فندقه اي با 3 يا 4 سطح و برنگ زرد حنايي ظاهر مي شود .
در انتهاي ميوه تارهاي زرد رنگي وجود دارد كه در موقع عبور گوسفندان و جانوران به پشم هاي آنها مي چسبد و موجب پخش تخم اين گياه به مناطق ديگر مي شود .
بابا آدم در بعضي از نقاط ايران بحالت وحشي مي رويد . از ريشه اين گياه استفاده طبي بعمل مي آيد پساز خارج كردن ريشه بابا آدم از خاك آنرا بخوبي شسته و به قطعات كوچك سه سانتيمتري تقسيم كرده و در اثر حرارت خورشيد يا در كوره هاي مخصوصي خشك مي كنند .
تركيبات شيميايي:
ريشه بابا آدم داراي ماده اي بنام اينولين Inulin ، روغن فرار ، تانن ، رزين ، قند ، آهن ، كلسيم و ويتامين C مي باشد . دانه بابا آدم داراي روغني است برنگ زرد و طعم تلخ اسيد لينولئيك و اسيد اولئيك است .
خواص داروئي:
از نظر طب قديم ايران ريشه بابا آدم سرد و خشك است .
1) بهترين تصفيه كننده خون است و خون را تميز كرده و سموم را از بدن خارج مي كند .
2)جوشهاي صورت و كورك را برطرف مي كند .
3)ادرار آور و معرق است .
4)سيستم لنف بدن را تميز مي كند .
5)بيماريهاي پوستي نظير اگزما ، گل مژه و زخم ها را برطرف مي كند .
6)تورم را از بين ميبرد .
7) تقويت كننده بدن است .
8)جوشانده برگهاي بابا آدم را در معالجه سرگيجه و رماتيسم بكار مي برند .
9)براي تنظيم قند خون و معالجه بيماري قند از جوشانده برگهاي بابا آدم بمقدر سه فنجان در روز استفاده كنيد
10)براي معالجه سرخك ، برگهاي بابا آدم را با كمي شكر بجوشانيد و به مريض بدهيد .
11)جوشانده تخم بابا آدم ضد عفوني كننده است .
12)تخم بابا آدم ضد كرم معده و روده است .
13)در ناراحتي هاي ريوي و گلو درد از جوشانده تخم بابا آدم استفاده كنيد .
14)در معالجه ذات الريه بكار مي رود .
15)ريشه بابا آدم در برطرف كردن سرمخوردگي موثر است .
16)تب حاصل از بيماري مخملك را برطرف مي كند.
17)در معالجه يبوست موثر است .
18)بعنوان ضد سم در هنگام نيش زدن جانوران سمي استفاده مي شود.
19) براي معالجه كچلي برگ بابا آدم را دم كرده و روي پوست سر بماليد .
20)براي معالجه زخم ها و التيام جراحات ، جوشانده برگ بابا آدم را با مقدر مساوي روغن زيتون مخلوط كرده و روي زخم ها و جراحات بماليد .
21) ريشه بابا آدم علاج كم خوني و رنگ پريدگي است زيرا داراي مقدر زيادي آهن است .
22)براي معالجه رماتيسم و آرتروز مفيد است .
23) نقرس را برطرف مي كند .
24)در معالجه بيماريهاي عفوني موثر است .
25)درد سياتيك را آرام مي كند .
26)در برطرف كردن كمر درد موثر است .
27)آب آوردن بدن را درمان مي كند .
28) هضم غذا را تسريع مي كند .
29)ورم كليه را دفع مي كند .
30)آنهائيكه ميل زيادي بخوردن شيريني و شكر دارند اگر صبح ناشتا از دم كرده اين گياه بنوشيد بزودي اين عادت رفع خواهد شد .
31)كسانيكه ميخواهند قهوه را ترك كنند مي توانند ريشه بابا آدم را با مقدر اين مخلوط را حتي مي توان از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها ابتياع كرد.
32)كهير را برطرف مي كند.
33)ريشه بابا آدم را له كرده و يا بجوشانيد و آنرا روي كورك و يا اگزما بماليد تا آنرا برطرف كند .
34) براي جلوگيري از ريزش مو و تقويت آن جوشانده غليظ ريشه بابا آدم را به سر ماليد .
35)براي برطرف كردن سوزش و درد گزيدگي زنبور با حشرات برگ بابا آدم را له كرده و به محل گزيدگي بماليد .
در صورت پيدا نكردن ، گياه بابا آدم مي توانيد تنطور آنرا از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها خريدري كنيد . مقدر مصرف تنطور آن 10-20 قطره و سه بار در روز است
طرز استفاده:
دم كرده ريشه بابا آدم : مقدر 50 گرم ريشه بابا آدم را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت 20 دقيقه دم كنيد .
جوشانده ريشه بابا آدم : مقدر 80 گرم ريشه بابا آدم را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد بمدت 10 دقيقه بآرامي بجوشد .
تنطور بابا آدم : اين تنطور را مي توان از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها Store خريدري كنيد .
دم كرده ريشه بابا آدم و شيرين بيان : 30 گرم ريشه باباآدم را با مقدر مساوي آن شيرين بيان در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت نيم ساعت دم كنيد . اين دم كرده تصفيه كننده خون است . براي اين منظور از اين دم كرده بمقدر سه فنجان در روز بنوشيد .
مضرات :
مضرات خاصي گفته نشده است .
http://www.daroogiahi.com/araghayton.html
استوخدوس : استوخدوس يكي از داروهاي تقويت كننده ي مهم سلسله اعصاب بوده براي رفع انقباض و تشنج بسيار مفيد است و همچنين ابوعلي سينا نوشته است: عصاره ي استوخدوس بهترين داروي ضد درد بوده و تمام آلام را از بين مي برد. گلودرد: مقدار ده تا پنجاه گرم برگ خشك استوخدوس را در يك ليتر آبجوش بريزيد و بگذاريد مدت دوازه دقيقه بجوشد و بعد از صافي بگذرانيد و قدري عسل به آن مخلوط كنيد و روزي 4 فنجان به فاصله غذا از آن ميل نمائيد به طور كلي براي كليه دردهاي ناجيه دستگاه تنفس مفيد است. آسم: به طريق فوق تهيه شود ولي مقدار آ، ده گرم در يك ليتر آب باشد موقع حملات آسم روزي چند فنجان بنوشيد برطرف مي شود. درد روده : به طرق فوق تهيه شود موقع درد يك فنجان از آن بنوشيد درد از بين ميرود. سياه سرفه : به طريق فوق تهيه شود بهترين وسيله براي رفع سرفه و تنگ نفس اين بيماري است. نقرس: مقدار صد گرم گل استوخدوس خشك را در يك ليتر روغن زيتون بريزيد و بگذاريد اين محلول قريب 8 روز در آفتاب بماند و بعدا به محل درد بماليد تا درد برطرف شود. گريپ: به طريقي كه در گلو درد ولي ده گرم در يك ليتر تهيه شود روزي دو فنجان از اين مطبوخ بنوشيد در فاصله غذا كه براي رفع عصبانيت و دردهاي مختلف اعصاب بسيار مفيد است و خواب آور هم مي باشد. ترشح ساده و سفيد در مهبل زنان: مقدار 15 گرم گل استوخدس خشك را در يك ليتر آب جوش بريزيد و بگذاريد بيست دقيقه بجوشد و پس از سرد شدن روزي دو مرتبه مجرا را بوسيله پوار بشوئيد . اوره : تهيه مانند آنژين از اين مطبوخ به همان مقدار اگر بنوشيد بسيار مدر است و زيادي اوره را دفع مي كند. سرگيجه: مانند آنژين و به همان مقدار براي رفع سردرد و سرگيجه بسيار مفيد است.
ريشه بابا آدم داراي اثر تصفيه كننده خون و زياد كننده ترشحات صفرا
مدر و معرق است و مصرف آن از قديم الايام براي رفع نقرس و رماتيسم و
رفع عوارض سيفيليس و امراض جلدي مختلف بين مردم معمول بوده است.
ريشه بابا آدم به علت اثر مدر و دفع كننده اسيد اوريك و تصفيه كننده
خون كه دارد در رفع خيز عمومي بدن و نقرس و سنگ كليه و رفع جوشهاي
صورت و دانه هاي غرور و بيماريهاي پوستي مختلف و سرخك و به طور كلي
تمام تبها و رماتيسم و قولنج هاي كبدي اثر مفيد دارد.
ريشه بابا آدم اثر پايين آورنده قند خون دارد و در درمان ديابت
مي تواند مورد استفاده قرار گيرد.
با به كار بردن ريشه بابا آدم در معالجه زخمهاي مزمن و السر زانو و
سوختگي ها و التهاب مخاط دهان و گلو و اختلالات ناشي از جذب تركيبات
جيوه و اسكوربوت نتايج نيكو ظاهر مي كند.
اگر له شده ريشه تازه بابا آدم و يا جوشانده غليظ آن بر روي پوست
بدن اثر داده شود كورك و اگزما هاي خشك را بهبود مي بخشد به علاوه
جوشهاي صورت و دانه هاي فرور و واريس زانو را شفا مي بخشد.
ماليدن جوشانده غليظ ريشه بابا آدم باعث تقويت پوست سر و جلوگيري
از ريزش مو مي گردد.
ضماد برگهاي بابا آدم موجب تسكين درد و ورم حاد مفصل مي شود.
به كار بردن برگهاي له شده بابا آدم را در موارد گزش مار توصيه
نموده اند.
برگهاي قاعده و ساقه و ريشه بابا آدم در تقويت عصب چشايي و درمان
ضعف اعصاب موثر است.
اوكاليپتوس
برگ اكاليپتوس كه تنها قسمت مورد استفاده گياه از نظر درماني است
اثر قابض و تب بر و ضد عفوني كننده دارد.از نظر قابض بودن هيچ
وقت در مصارف داخلي مورد قرار نمي گيرد و معمولا به صورت ضد عفوني
كننده است كه از آن در استعمال خارج استفاده مي شود.
اوكاليپتوس در برونشيتهاي ساده كه با خروج اخلاط همراه است نتيجه
مطلوب دارد.
مصرف اوكاليپتوس در تبها به طور محسوسي موجب پيدايش بهبودي در
بيمار مي شود ولي اثر آن از اين نظر به پايه گنه گنه نمي رسد.
از او كاليپتوس به عنوان معرق در بيماري هاي جلدي مزمن و بند آوردن
خون در خونريزيها و نيرو دهنده اعصاب در موارد سرگيجه و همچنين
ضد تشنج و رفع اسهالهاي مقاوم استفاده به عمل مي آيد.
اوكاليپتوس اثر كم كننده مقدار قند را در ادرار دارد.
جويدن برگ اوكاليپتوس در رفع درد لثه و جوشانده آن به علت دارا
بودن تانن فراوان به صورت لوسيون و پانسمان در بهبود زخمها و
شستشوي حفره هاي چركين بدن مانند شستشوي حفره گوش در موارد چركين
شدن اثر مفيد دارد.
مصرف بي رويه اسانس اوكاليپتوس باعث ايجاد ورم معده و روده سردرد
تشنجات و ورم كليه و پيدايش خون در ادرار و پائين آمدن فشار خون
و درجه دماي بدن مي گردد.
باباآدم ميزان قند خون را پايين ميآورد
بيماران مبتلا به مرض قند ميتوانند با خوردن برگ باباآدم ميزان قند خون بدنشان را كاهش دهند.
به گزارش خبرگزاري كشاورزي ايران (ايانا)- آراقيطون با نام علمي «Arctium lappa» كه به باباآدم معروف است به حالت وحشي در دشتها و نواحي مرطوب و سايهدار تا ارتفاعات 1500 تا 1800 متري غالب نواحي معتدل اروپا و آسيا ميرسيد. ريشههاي اين گياه دراز با ظاهر دوكي شكل و به رنگ قهوهاي است و گلهايي كوچك و ارغواني به تعداد 40 تا 50 عدد محصور در تارهاي ابريشمي دارد و ميوه باباآدم پس از رسيدن به صورت فندقهايي به تعداد 3 تا 4 عدد مشخص ميشود. سطح خارجي ميوه اين گياه از تارهاي ريزي پوشيده شده كه به آساني به دست ميچسبد.
ريشه بابا آدم داراي اثر تصفيهكننده خون و زيادكننده ترشحات صفرا است كه مصرف آن از قديمالايام براي رفع روماتيسم در بين مردم رايج بوده است.
ريشه اين گياه در رفع سنگ كليه، جوشهاي صورت، سرخك و به طور كلي قولنجهاي كبدي اثر خوبي داشته است و در درمان ديابت و پايين آورنده قند خون نيز مورد استفاده قرار ميگيرد.
مصرف فرآوردههاي باباآدم در كودكان مبتلا به سرخك، مخملك و آبله موجب سهولت درمان ميشود كه با بكار بردن آن در معالجه زخمهاي مزمن، سوختگي، التهاب مخاط دهان و گلو، اسكوربوت و غيره نتايج خوبي ظاهر ميشود.
از جوشانده ريشه اين گياه در تقويت مو و جلوگيري از ريزش آن بسيار مؤثر است و ضماد برگهاي آن موجب تسكين درد در ورم حاد مفاصل و رفع ناراحتيها و التهاب در بواسير ميشود.
از ريشه باباآدم اخيراً كرمهاي نرمكننده پوست جهت شادابي آن و تأمين سلامت سلولهاي جلدي پوست در مراكز ساخت دارو تهيه شده است.
تهيه کننده
مقاله حسینی در